|
حسین حاج فرج الله دباغ، معروف به عبدالکریم سروش كه در محافل علمي به فيلسوف لمپن شهرت دارد، در آخرین اظهارات خود با نشریه فرانسوی لوموند، بار دیگر هجمه به بنیانگذار کبیر انقلاب و جمهوری اسلامی را در دستور کار خویش قرار داد. به گزارش رجانیوز، سروش که در انتخابات اخیر از مهدی کروبی حمایت کرده بود، پیش از این نیز سابقه تردید در اصول دینی را با طرح مسایلی چون «قبض و بسط و تئوریک شریعت» و «بشری خواندن وحی» در کارنامه خود به ثبت رسانده بود. وی در آخرین اظهارات خویش اظهار مدعی شده: « آیت الله خمینی هرگز علاقه ای به ایده دموکراسی نداشت و او بود که با ذکر آن در تعریف جمهوری اسلامی مخالفت کرد» و در ادامه نیز تئوری ولایت فقیه را همان «سلطنت» نامیده است. اما این اظهارات در حالی مطرح می شود که حضرت امام (ره) در ابتدای انقلاب در اقدامی بی سابقه که هم چنان پس از هيچ انقلابي و در هیچ کشوری مشاهده نشده است، نوع نظام مستقر در جامعه را به رای مردم گذارده و در پس آن بیش از 98% از شرکت کنندگان به جمهوری اسلامی که ولایت فقیه نیز جزوی از آن به شمار می آمد، رای مثبت دادند. و اين در حالي است كه قبل انقلاب نیز امام (ره) در پاسخ به کسانی که آشنایی کافی با اسلام نداشتند و پیرامون نوع حکومت بحث های انحرافی مطرح می کردند، چنین فرمودند: «یک مسئله این است که این توهم، این را در ذهن می آورد که اسلام محتوایش خالی است از این، لذا احتیاج به این است که یک قیدی پهلویش بیاورند و این برای ما بسیار حزن انگیز است که در محتوای یک چیزی که همه چیزها به طریق بالاترش و مهمترش در آن هست، حالا ما بیاییم بگوییم که ما اسلام می خواهیم و اما با اسلاممان دموکراسی باشد! اسلام همه چیز است. مثل این است شما بگویید که ما اسلام را می خواهیم و می خواهیم که به خدا هم اعتقاد داشته باشیم» (1) اما اين هيچ گاه به معناي تاييد مفهوم دموكراسي به معناي مصطلح و غربي آن در انديشه امام راحل نيست زيرا در همان ابتداي انقلاب و در پاسخ به اعضاي نهضت آزادي و جبهه ملي كه بحث جمهوري دموكراتيك را مطرح نمودند، حضرت امام «جمهوي اسلامي نه يك كلمه كم و نه يك كلمه زياد» را مورد تاكيد قرار دادند، و اين در واقع به معناي تاكيد ايشان بر دموكراسي در چارچوب حكومت ديني است، چرا كه اندكي توجه به نظريات مختلف غربي نيز حاكي از آن است در هيچ كشوري دموكراسي بدون رعايت چارچوب هاي اصلي آن كشور، مورد تاييد قرار نگرفته است. اما نکته جالب توجه تر در اظهارات اخیر سروش، معادل دانستن ولایت فقیه و سلطنت است. ریشه این اظهارات به تئوری قدیمی «پاتریمونیالیزم» (سلطانیزم) ماکس وبر، جامعه شناس آلمانی قرن 19 و 20 باز می گردد که در اندیشه تجدید نظرطلبان پس از سالهای حاکمیت دوم خرداد تاثیر مهمی داشت، اما سعید حجاریان از مهم ترین نظریه پردازان این طیف فکری در قسمتی از توبه نامه تئوریک خويش در مردادماه سال جاری این موضوع را نیز موزد اشاره قرار داده بود: « از مهمترين اين نظرات انطباق شرايط كشورمان با تئوري ماكسوبر در باره ي سلطانيسم است كه معتقد است بر بسياري از امپراطوري هاي شرقي اين شيوه از حكومت جاري بوده و يك حاكم پاتريمونيال تيولدار و تعدادي حاميان وي كه هر كدام خيل عظيمي از تحت الحمايگان را يدك ميكشيده اند نظام سلطه را در سراسر قلمرو سرزمين مستقر كرده بودند» و در ادامه نیز به طور مفصل به علت چرایی ناسازگاری بسیاری از تئوری های غیربومی به طور عام و تئوری پاتریمونیالیزم وبر به طور خاص، می پردازد و البته پس از آزادي خويش نيز هيچ گاه درصدد تكذيب گفته هاي خود برنيامد و قويا آنها را مورد تاكيد قرار داد. اگرچه بحث تفصيلي پیرامون تقابل روشنفکران به ظاهر دینی با اندیشه ولایت فقیه مجال دیگری می طلبد، لکن در ابتداي انقلاب و در اوج هجمه های روشنفکران لیبرال و بعضا چپ نسبت به حضرت امام (ره) و به تبع آن اندیشه ولایت فقیه، ایشان صراحتا تصریح فرمودند: «شما نترسيد از اين چهار نفر آدمي که نميفهمند اسلام چه است؛ نميفهمند فقيه چه است؛ نميفهمند که ولايت فقيه يعني چه. آنها خيال ميکنند که يک فاجعه به جامعه است! اينها اسلام را فاجعه ميدانند، نه ولايت فقيه را. اينها اسلام را فاجعه ميدانند، ولايت فقيه فاجعه نيست. ولايت فقيه، تبع اسلام است» (2) و در جایی دیگر نیز اعلام داشتند:
«اصلاً از ولايت فقيه سر درنميآورند که اصلاً چه هست! در عين حالي که سر درنميآورند، مينشينند ميگويند اگر بنا باشد که ولايت فقيه بشود ديکتاتوري ميشود، کذا ميشود» (3) گفتنی است مواضع ضد دینی سروش تا حدی است که حتی مرحوم منتظری نیز تا زمانی که در قید حیات بود تقابل جدی با وی داشت، بگونه ای که پس از تردید سروش در وحی بودن قرآن کریم، آیت الله منتظری ضمن شبهه خواندن این بحث انحرافی از سوی سروش، در دهم اردیبهشت ماه 87 پاسخ مفصلی خطاب به وی منتشر نمود و در همین اثنا بود که آیت الله جعفر سبحانی نیز در نامه های مفصل و سرگشاده خود به سروش ضمن پاسخ دادن به شبهات مطرح شده از سوی وی نوشته بود: «هنگامي كه جنابعالي در دبيرستان علوي درس ميخوانديد دفتري براي كارهاي روزانه داشتيد و اگر ترك اولايي از شما سر ميزد، در آن دفتر يادداشت ميكرديد، تا بعداً جبران كنيد و از اين طريق به سفارش علماي اخلاق در مورد «مشارطه و مراقبه» جامه عمل ميپوشانيديد. بنابراين، بايد در جستجوي علتي باشيد كه چرا آن قرب و منزلت، پس از مدتي قوس نزولي پيدا كرده است. بايد در اين پديده كه در زندگي شما رخ داده است كاوش كنيد و علت آن را به دست آوريد» متاسفانه تاکنون عکس العملی از سوی موسسه تنظيم و نشر آثار امام (ره) پیرامون سخنان سروش مشاهده نشده است.
1.صحیفه امام (ره)، ج 10، ص 95
2. صحيفه امام (ره)، ج10، ص 224
3. صحيفه امام (ره)، ج 10، ص
|
